Şahinkaya | Surp Kevork Manastırı

Tarihi yerleri gezmeyi, fotoğraflamayı ve önünde oturup hayal kurmayı severim. Zamanında orada yaşamış insanları gözümün önünde canlandırır, onlarla aynı havayı solumaya çalışırım. Eğer bir mahalleli canlanmış ise gözümün önünde; sessizce yanlarına yanaşır ve konuştuklarına kulak kesilirim. Sokaktan geçen seyyar satıcıları izler, top oynayan çocuklarla koştururum. İşte böyle bir ruh hâli ile bu sefer bir manastırın önündeydim. Kapıdan giren öğrencileri izlerken, içeriden gelen ilahi sesleriyle artık başka bir dünyada idim. Bu huzur dolu yer neresi mi? Surp Kevork Manastırı!

SAM_0513

Surp Kevork Manastırı, eski adıyla Khulaküğ/Hulvenk yeni adıyla Şahinkaya olarak bilinen ufak bir köyde bulunuyor. Manastıra giden yol üzerinde 1936 yılında yapılmış bir çeşme sizi karşılıyor. Çeşmenin kitabesi tahrip olsa da üzerindeki yazılar halen daha okunabiliyor. Kitabenin sol üst köşesinde ay-yıldızlı motif bulunmakla birlikte; çeşmeyi yaptıran kişilerden birinin ismi, yapım yılı ve ufak bir yazı da okunabilecek durumda.


Kelime olarak Vank (Venk) Ermenice bir kelime olup, “büyük manastır” anlamındadır. Hulvenk, Ermenice “kule manastırı” anlamına gelen Xulevank’dan gelmektedir.


SAM_0512

Çeşme üzerindeki yazılar:

“YAPTIRANLAR”

“SELVİ SAYAR, BU AKARDAN İÇENLERE SAĞLIK DİLER ; 1-8-1936 “

Sade bir yapısı olan bu çeşme kesme taşlardan yapılmış. Sadeliğe biraz renk katmak içinse de çeşmenin her iki kolonuna zarif geometrik motifler işlenmiş. Motifler, kare içerisindeki çapraz çizgilerle ve simetrik iç yapısıyla ön plana çıkarılmış.

SAM_0510

Bu çeşmeden sağa doğru dönüp patika yolu takip ederseniz Manastır kendisini size gösterecektir. Uzaktan bir harabeyi andıran bu büyük yapı çok çabuk fark edilebilmektedir. Ana hatları ile ayakta olmasına rağmen; kapıları, pencereleri, çatısı ve duvar yüzeyleri tahrip olmuştur. Öyle ki, çatısını otlar bürümüş ve toprak zemin olarak deforme olmuştur.

SAM_0556

Bu coğrafyada yaşamış Müslüman olmayanlar için Harput’ta ve Harput Ovası’nda bulunan manastırlar, kiliseler, şepaller ve daha birçok tarihi yapı bir hayli önem arz etmektedir. Çünkü zamanında bu coğrafyada yaşamış Ermeni, Süryani ve Rum asıllı büyük aileler, tüccarlar, zanaatkârlar, doktorlar, esnaflar burada var olmuş ve kendilerinden izler bırakmışlardır. Buna rağmen yetkililer bu tarihi manastırın restoresi için herhangi bir adım bile atmazken, meydanı boş bulan define avcıları ise manastırda kazmadık yer bırakmamışlar.

SAM_0538

Köy kahvesinde konuştuğum kişiler, eskiden manastırın bu kadar yıkık olmadığından bahsettiler. Zaman içerisinde bakımsızlıktan ve insanların tahribatından dolayı artık yıkılmaya yüz tutmuş bir yer olarak anıyorlar. Manastırın restoresi için birçok girişimde bulunmalarına rağmen hiç bir karşılık da bulamamışlar.

SAM_0554

Alttaki fotoğrafta ise Şahinkaya (Hulvenk) köyü ve manastırdan bir görüntü yer alıyor. Düz bir ovada kurulmuş olan köyün en az 50 hanelik bir nüfusu olduğu anlaşılabilmektedir. Köyün en yüksek yapısı olaması ile Surp Kevork Manastırı rahatlıkla seçilebilmektedir.

cfd856e2f3
A general view of Khulakiugh (Hulvenk, Şahinkaya). The church of St Kevork can be seen in the centre (Source: Vahé Haig. op. cit.)

Ermenilerin Anadolu’daki kültür ve yaşantısını araştıran houshamadyan.org sitesinde ise bu köyden ve kiliseden şu şekilde bahsediliyor:

“Surp Kevork Kilisesi’nin yanındaki köy okulu, 1906 yılında tamamen yenilenir. Kız-erkek toplamda 100’e yakın öğrencisi vardır. Khulaküğ’deki eğitim işi büyük oranda, Birleşik Devletler Waukegan’da kurulan Khulaküğ Apostolikleri Eğitimseverler Cemiyeti tarafından karşılanmaktadır. Protestan Ermenilerin de kendi okulları mevcuttur.”

DSCN0411_web
Khulaküğ/Hulvenk (günümüzde Şahinkaya) köy okulu. (Kaynak: Vahe Hayg, Harpert yev anor vosgeğen taşdı, 1959, New York)

Alttaki fotoğrafta ise kilise yakınında bulunan haçkarlar görülmektedir. Bu taşlar Ermeni kültüründe önemli bir yere sahip işlenmiş anıtsal taşlardır. Haçkar, Ermenice “haç” ve “taş” sözcüklerinin birleşiminden doğmuştur ve belki de bu yüzden İngilizcede kimi kez “cross-stone” yani “haç-taş” olarak geçer. Hristiyan mirasını dile gelişi olan ve yüksek yerlerdeki kayalara, ya da kimi zaman doğrudan dağın kendisi üzerine oyularak yapılan haçkarlar, böylece Ermeni kimliğinin iki temel özelliğini yansıtırlar. Buradaki haçkarlar mezar taşları olarak yapılmıştır. Günümüzde ise bu mezarlıktan sadece bu fotoğraf kalmıştır.

csm_635_Khulakiugh_web_01_84ebd7be00
Harput şehrindeki Getronagan Okulu’nun öğrencilerinin, Khulavank ve tarihi mezarlığında gerçekleştirdikleri bir piknik. Bu mahal Khulaküğ’ün (Hülvenk/Şahinkaya) doğusunda birkaç dakikalık mesafede bulunmaktaydı. (Kaynak: Vahe Hayg, a.g.e.)

Gerçekten bu bizim çok çeşitliliğimiz, tarihimiz, kültürümüzdür. Başka bir dinin, ırkın bir ibadet merkezi olduğundan yıkılmaya terk edilmiş ise bu bizim ayıbımızdır. Bu gibi güzel mimariye sahip her türlü tarihi eser korunma altına alınmalıdır. İster cami olsun, isterse kilise. Yoksa ileride mumla arayacağımız bir tarihi kaybetmiş olacağız!

Reklamlar

Şahinkaya | Surp Kevork Manastırı” için 8 yorum

  1. Şartları göz önüne alırsak bisiklet ile gezmek herkes için tehlikeli. Burada bisiklet sadece bir araç. Önemli olan yolda olup, alışık olduğumuz düzenden sıyrılmak. Bunu ister otostopla yapalım, ister trenle..
    Bence yapabilirsin 🙂

    Beğen

  2. Bu topraklarda yaşayan bir hristiyan olarak araştırmalarınız çok hoşuma gitti.Gerçekten yıkılmış, unutulmaya yüz tutmuş kiliseler bu şehrin ayıbı aslında insanlığın utancı,hep düşünürdüm yanlarından geçen insanlar hiç mi hissetmiyor o ruhu diye o ruhu hisseden biri olmanız beni çok sevindirdi.

    Beğen

    1. Teşekkürler Melina. Malesef bir çok kişi buralara harabe gözüyle bakıyor. Aslında bu bizim ortak geçmişimizin bir çeşitliliği olmasına rağmen hâla hiç bir adım atılmıyor.

      Beğen

  3. merhaba, öne bagaj monte etme tamam da, arka bagaj işini nasıl hallettin rr8.3’te? sele borusuna monte edilenler kısa turları idare ediyor da, heybeli, bol bagajlı 2016 turları için yardımına ihtiyacım var. 🙂

    Beğen

    1. RR8.3 te sadece sele kisminda olan bagaj delikleri eksik. Ruble kisminda olan çatalda delikler mevcut. Sele kisimda olmayan delikleri “bagaj delikli sele kelepçesi” ile elde ettim. Anlayacagin sele kelepcesinde hem sele borusu icin delik mevcut hem de bagaj icin.

      Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s