Arapgir | Tarihi Almasik Hamamı

Genellikle tarihi yerleri gezer, fotoğraflar ve onun hakkında bir kaç yazı okur ve sonra yoluma devam ederdim. Aynı monotonluk ile Arapgir’de ki tarihi Almasik Hamamını incelerken; “Niye buranın bir planı çıkarıp, kaynak oluşturmayayım ki?” gibi bir soru niyetlendi aklımda! Hemen kağıdı, kalemi elime alarak başladım hamamın planını çıkarmaya. Soğukluk kısımından başlayarak; ılıklık, usturalık, sıcaklık, sarnıç ve külhan odalarının konumlarını belirleyip, fotoğrafladım.

Bu hamam için o kadar fazla uğraşmaya niyetli değildim ta ki, nette Almasik Hamamını araştırdığımda çok az kaynağa denk gelene kadar. Hiç bir kaynakta buradan ayrıntılı bir şekilde bahsedilmemiş olması, yapacağım işin bir ilk oluşu beni daha da bir heyecanlandırıyordu. Ve bu hevesle başladım hamamlar hakkında yazılar okumaya, videolar seyretmeye, Arapgir’li köşe yazarlarına e-mail atmaya. İstediğim de oldu, elime bir çok kaynak geçti ve sonunda pekte profesyonel olmayan ama tarihi Almasik Hamamı  hakkında bir  kaynağa yer verilmiş oldu.

IMG_5031

Gelelim bizim hamama!

Mahalle sakinlerinden öğrendiğim kadarıyla, bir Ermeni mimarisi olan Almasik Hamamı, Arapgir’in güneyindeki Berenge Mahallesinde bulunuyor. Hamam; dere tabanına yakın, güney-kuzey istikametinde inşa edilmiş.

Hamamın giriş kapısı yıkılmasına rağmen oldukça görkemli gözüküyor.

IMG_5034

IMG_5035

Kapıdan girince büyük kubbeli, kare bir oda sizi karşılıyor. Bu odaya soğukluk deniyor. Burada müşteriler duvar diplerinde biraz yüksekçe bulunan seki adı verilen yerlerde soyunurlarmış.

Soğukluğu oluşturan ana kubbe 4 köşeli bir kasnak üzerine oturtulmuş. Dışarıdan bakıldığında ise bu kubbe, kasnağın 2-3 m yüksekliğinden itibaren yıkılmış. Diğer birimlerin üstü ise hâlâ sağlam. İçerisi ot ile dolduğundan planı görmek biraz zor.

Bir ağaç yarılan soğukluk kubbesinden başını yukarıya doğru çıkarmış.

IMG_5070

Soğukluğun dere tarafına bakan duvarının köşesinde derin bir ayrılma gözüküyor. Aynı zamanda soğukluk kubbesinin bir kısmının çökmesiyle iç mekan hakkında da kesin bir bilgi veremiyorum.

Duvarları taştan yapılan soğukluk, oldukça geniş ve yüksek bölümlü. Ana kubbenin oturması için köşeler, kesme taştan yapılmış kemerlerle yuvarlatılmış.

IMG_5038

Oldukça kötü durumda olmasına karşılık ayakta durmayı başaran soğukluğun güneydoğu duvarındaki küçük kapıdan dar ve dikdörtgen biçimindeki ılıklığa geçiliyor. Ilıklık soğuklukla sıcaklık arasında boydan boya uzanan bir oda olarak yapılmış.

IMG_5048

IMG_5067

Ilıklığın güney duvarında ki ufak bir kapı ise etek tıraşı olmak için yapılmış müstakil hücrelere açılıyor. Burada ihtiyaçlar giderilirken vücut da sıcaklığa alıştırılmış oluyormuş. Ilıklığın duvarları sağlam olmasına rağmen bu odalar yıkılmış durumda. Tabanı ise  molozlarla dolu.

IMG_5066

Duvarın ortasında bulunan küçük bir kapı ile ılıklıktan sıcaklığa geçiliyor.

IMG_5046

Kare planlı olan bu büyük mekanın köşelerinde “halvet” adı verilen açık kapılı küçük kare hücreler bulunuyor.

IMG_5044

Halvetler-in arasına eyvan adı verilen açık yıkanma yerleri yerleştirilmiş. Aşağıdaki fotoğrafta ise eyvan taşı görülmektedir.

IMG_5062

Ama bu eyvanlar yıkılmış durumdadır. Hatta duvar arakasında ki su olukları bile gözükmektedir.

IMG_5053

IMG_5054

Taban ise enkaz ile dolu durumda.

IMG_5058

IMG_5057

Sıcaklığın doğu tarafına düşen eyvanında sarnıca açılan bir penceresi bulunuyor. Hamamcı, çok yüksek olmayan bu kare pencereden  sarnıç tarafındaki su vanasını açarmış.

IMG_5043

Binanın şekline uygun olarak doğu tarafta dikdörtgen şeklinde yapılan ve daha sonradan toprak altında kalan büyük bir oda kalıntısı gözüküyor. Burası da büyük ihtimalle külhan oluyor. Külhan odasında ise ateş yakılır ve odalar ısıtılırmış. Duvarların içerisine açılan küçük bacalardan geçirilen duman; hem binayı ısıtırmış hem de içeridekileri kısa sürede terletir imiş. Kazandan çıkan buhar ise hususi bir kanalla içeriye gönderilerek müşterilerin kısa sürede ter atmaları sağlanırmış.

Dört duvarın üzerine 3. yükseklikte ki 8 köşeli bir kasnak konmuş. En üste de büyük bir kubbe oturtulmuş. Pencereleri olmadığı için kubbelere konan cam gözlerle aydınlatılmaya çalışılan sıcaklık, oldukça karanlık.

IMG_5045

Camilerimizde gördüğünüz kubbe yapısını nasıl Romalılardan almışsak, hamam mimarisini de Romalılardan almışız. Tabi olduğu gibi bu mimariyi taklit etmemişiz. Kendi kültür ve değerlerimize göre yeniden şekillendirmişiz.

Mesela; Hamamın esas bölümü olan sıcaklık  Romalılarda haç şeklinde yapılırmış. Biz ise bu kısmı dikdörtgen ve ya kare plana çevirip, Osmanlı mimarisiyle harmanlamışız.

Velhâsıl-ı kelâm; Arapgir’e yolunuz düşerse böylesine güzelim bir mimari sizi bekliyor olacaktır.

Reklamlar

Arapgir | Tarihi Almasik Hamamı” için 3 yorum

  1. Teşekkürler sonun beklediğim yeni yazı geldi , artık bende yeni bisikletimi alıp ekipmanlarım ile şehir içinde kısa süreli 1-2 günlük turlar yapmaya başladım , benim için ilham kaynağı olduğunuz için teşekkürler.

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s