Yıkık Minare

Mevsim yaz,

Bir pazar sabahı, havada göz alıcı bol güneş ışıkları ve kuru ot kokuları hakim. Ve bir de bisikletimin erimiş lastiğinden çıkan o gıcık ses. Neyse, keyfim yerinde. Bugün, uzun süredir yapmadığım bir şeyi yapıyorum; rastgele bisikletimle bilmediğim yerlere gidiyorum. Bunu çok az yaparım. Genellikle gideceğim yerler hakkında bilgi sahibi olurum. Ama bu farklı; tamamen doğaçlama bir günübirlik bisiklet gezisi.

İzmir’in zamanında doğallığını koruyan, şimdilerde ise betondan binalara teslim olmuş bir ilçesinde, Menderes’te yaşıyorum. Burası İzmir merkeze ne yakın, ne de uzak denecek bir yerde. O yüzden çokta kalabalık değildir. Özellikle sahil rotasında olduğu için, yazları tatilcilerin şöyle bir geçtiği yerdir kendisi. Kış ayında ise öksüzlere oynar. Aslına bakarsanız her zaman ilgi merkezi olacak bir yer, tabi geçmişini görebilse. Evet, Menderes’in geçmişi tarih sahnesinde bir hayli kabarıktır. Bunu da, doğaçlama bir tur yaparken karşınıza ansızın çıkagelen bir minareden görebiliyorsunuz.

IMG_20180627_164428

IMG_20180627_164241

Burası yöre insanın ağzında “Yıkık Minare” olarak dolanır gelir. Belli ki bir zamanlar tanrısı ile baş başa kalmak isteyen insanların beş vakit uğradığı bir caminin minaresi idi. Ama şimdi sadece bir tuğla yığını gibi duruyor. Bilen bilir; minare inşası ustalık isteyen bir iştir. İşin içine statik, dinamik, mukavemet ve tabii ki de sanat giriyor. Hâl böyle olunca, bu minareyi bir tuğla yığını olarak görmek ancak cahilliğimize gelecektir.  Peki nedir bu minarenin mazisi bir bakalım. “I.Çelebi Mehmet, Cüneyt Beyi ortadan kaldırmak istediği sıralarda, Cüneyt Bey adını unutturmak için; Menderes in güneyinde, bugün harabe olan ve yıkık minaresi olan camiyi 14. Yüzyılda yaptırmış ve Bu bölgenin adını Cuma Tesmiye koymuştur.”

Kaynağını bilmediğim bir yerde bu cami hakkında böyle bir bilgi verilmiş. Her ne kadar bir tarih cahili olsam da, böylesine kaynaksız bir bilgiye itimat edecek değilim. Peki, yok mu bize bu cami hakkında gerçek bir bilgi verecek kaynak derken, Menderes Belediyesi’nin internet sitesinde şu bilgiye denk geliyorum:

“Halk arasında “Yıkık Minare” olarak adlandırılan yapı, Cüneytbey Camisi’nden Gümüldür’e doğru üç kilometre gidildiğinde, Gümüşsu’ya varmadan yolun kenarında yer alır. Günümüze yalnızca minaresi ve camiye temel oluşturan duvarlarından bazı parçaları ulaşan yapı, 35×11 metre boyutlarında doğu-batı yönlü, enine dikdörtgen bir plana sahiptir. Yapılan araştırmalar sonucunda, yapının Beylikler Devri’nde 14. ya da 15. yüzyılda inşa edildiği sanılmaktadır. Yıkık minarenin hemen yanında türbe mezar bulunmaktadır. Menderes Belediyesi restorasyon çalışmaları kapsamında yapılan projeyle Yıkık Minare ve çevresinde çalışmalar devam etmektedir.” Burada da tatmin edici bir bilgi verilmiş olmasa da, en azından yeterli diyebiliyoruz. “

Cami minaresinin inşasına bakacak olursak; minarenin taban kısmı kesme ve kırma taşlardan yapılmış. Taşlar arasında yer yer tuğlalar kullanılmış. Bu kısımda pencereye benzer ama içi dolu motif girintisi göze çarpıyor. Minarenin ana gövdesi ise tamamen tuğladan yukarı çıkılmış. Depremler sonucu gövdede bir çatlak oluşmuş. Ama inşa tekniği bu çatlağın açılmasını önlemiş olsa gerek. Nede olsa, Selçuklu ve Osmanlı minare işçiliği oldukça dayanıklıdır.

Cami bahçesine şöyle bir göz gezdiriyorum. Bahçenin hemen bitişiğinde bir türbe bulunuyor. Sanırım bu türbe buradaki önemli bir din görevlisine ait. Mezar etrafında birkaç batıl inanç göstergesi olan çaputları görmek mümkün. Hemen cami duvarının bitişiğinde bulunan bir ağacın dibinde taştan bir kuyu başı bulunuyor. Kuyu ağzı açık ve içi dallar ile kapatılmış. Aşağıdaki bir diğer fotoğrafta ise cami minaresine çıkarken ki merdiven basamaklarını görebilirsiniz.

Her ne kadar Menderes Belediyesi’nin yapmış olduğu bir çalışma varsa da ben göremedim. Belki de daha kötüydü ve iyileştirdiler, bilemiyorum. Ama koruma demek böyle olmaz. Bir sonraki depreme bakar tarihin yok olması. O yüzden kolları önceden sıvayıp, ne gerekiyorsa yapmak gerek. Benim yapabileceğim, bir başka doğaçlama bisiklet gezisinde, bir başka tarihi yapıya denk geldiğimde sizlere aktarabilmek olacaktır. Tarihle kalın.

Reklamlar

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google+ fotoğrafı

Google+ hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s