Şehrin ortasında unutulan bir tarih!

Harput coğrafi olarak Doğu ve Batının kavşak noktası diyebileceğimiz bir yerde bulunuyor. Aynı zamanda Anadolu’nun en eski yerleşme birimlerinden biridir. Yerleşme, tarih öncesi dönemlere kadar uzanır. Nitekim ilin Fırat ırmağının çizdiği büyük yay içinde, sulak ve verimli bir ova üzerinde bulunması nedeniyle geçmişten günümüze kadar birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Bu medeniyetler arasında sırasıyla Hurriler, Hititler, Urartular, Romalılar, Bizans, Selçuklular ve Osmanlılar bulunuyor. Tarih sahnesinde böylesine medeniyetlerin hüküm sürdüğü bu topraklarda doğal olarak din, dil, ırk farklılıkları direk göze çarpmaktadır.  Etnik yapısı ise Müslüman Türkler, Araplar, Kürtler; Hristiyan Ermeniler, Süryaniler, Rumlar ve az da olsa Yahudiler oluşturmaktadır. Bu da Harput’un kozmopolit yapısını gözler önüne sermektedir.  Bu kozmopolit şehrin din çeşitliliği mimari yapısını da etkilemiştir. Her sokağın başında bir camiye, her yolun sonunda bir Kiliseye denk gelmeniz kaçınılmazdır.

Nitekim, Elazığ’ın merkeze bağlı İzzet Paşa Mahallesinde bulunan Ermeni Kilisesi bu mimari yapılardan biridir. Dört tarafı binalarla çevrilerek şehrin ortasında kaderine terk edilmiştir. Buna rağmen çevresinden duyarsızca geçen insanlara rağmen, hâlâ ayakta kalmayı sürdürmektedir. Şehrin ortasındaki bu tarihi yapıyı niye kimse görmüyordu ?

Kapısının önünde durdum ve düşündüm. Büyük ihtimalle bir zamanlar tanrısı ile baş başa olmaya çalışan dindar insanlarla doluydu bu kilise. Şimdi ise bakımsız bir otopark. Acaba içerisinde kimler ibadet etmişti, kimlerin geride bıraktığı anıları kalmıştı bu mâbette ?

SAM_1015

Kafamdaki sorularla birlikte üzerinde ince işçiliğin konuşturulduğu kemerli bahçe kapısından içeriye girerek gözlerimi bu yapıya diktim. Çatı katı tamamen çökmüş olan bu yapının sadece dört duvarı ayakta kalabilmiş. Ön kapısı ve camları teneke levhalarla kapatılmış; arka kapısına ise taş duvar örülerek kapatılmış. Etrafı ise şuan arabadan geçilmiyor.

SAM_1034

SAM_1029

SAM_1025

Bu yapı halk arasında Ermeni Kilisesi olarak biliniyor, fakat resmi kayıtlarda burası Süryani Kilisesi olarak geçiyor.

Elazığ İl Kültür Varlıkları Envanter Listesinde şöyle bahsediliyor kiliseden:

“Elazığ Süryani Kilisesi: 19.yy sonu yapılmış Süryani sanatını gösterir. Daha sonra un fabrikası olarak ta kullanılmıştır. Bugün restorasyonu beklemekte olan tescilli bir kültürel tarihi eserdir”

Bir başka kaynaktada bu kilise Armenian Evangelical Church Ruins in Mezreh (Elazig) Kharpert adıyla anılıyor. Forum sitelerinde bu kiliseyi araştırdığım da ise eski fotoğrafına denk geldim. Ve geçmişten günümüze bir mimari yapı nasıl tahrip edilir bunu gördüm. Bu tarihi yapıya hiç zarar vermediğim halde kendimden utandım. Restore etmemek için direnen veya görmezden gelen yöneticilerimizin geçmişe, kültürel mirasa nasıl baktıklarını da merak ettim!

Google Maps’te bu kilisenin üç boyutlu haritasını çıkaran Yunus Emre Çamurşen’e teşekkür ederiz.

Reklamlar

Şehrin ortasında unutulan bir tarih!” için 2 yorum

  1. Merhaba Hakan bey bir Elazığlı olarak yazınızı acı içerisinde okudum. Geçmiş tarihime merakım beni yaşadığım topraklarda ne olup bittiğini araştırmaya yöneltti. Yazınızda belirttiğiniz gibi unutmak Elazığ gibi küçük şehirlerde çok normal bir anlayış haline geldi. Bu konuda dar görüşlü kişilerin çalışması en büyük nedenlerden… 4 yıllık eğitim hayatınızda bu kadar güzel olan ve tarih zenginliği her açıdan değerlendirilmesi gereken Elazığ’ımı gezip yazınızda paylaştığınız için teşekkür ederim.

    Liked by 1 kişi

    1. Merhaba Büşra hanım, Elazığ gibi tarihi önemi yüksek bir şehri karış karış gezip, gördüklerimi sizler gibi hümanist kişilerle paylaşmak benim için büyük bir zevk. Yorumunuz için ben teşekkür ederim.

      Liked by 1 kişi

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s