Kıyamet Günü Yakarışı: Deisis Mozaiği

Ayasofya Müzesi’nin üst kattaki batı duvarında Doğu Roma Resim Sanatı’nda Rönesansın başlangıcı olarak kabul edilen Deisis sahnesinin yer aldığı mozaik ihtişamı ile karşımda duruyordu. Bu anı öylesine çok hayal etmiştim ki, mozaik karşısında heyecanımdan dona kalmıştım. Gözlerimi mozaikten ayırmakta zorluk çekiyordum. Her bir yanını, her bir ayrıntısını nakış dokur gibi gözlerimle dokuyordum.

Tasvirde, sağda Vaftizci Yahya ile solda Hz. Meryem, ortada ise Hz. İsa bulunuyordu. Mozaikte kıyamet gününde insanlığın affedilmesi için Hz. Meryem ve Hz. Yahya’nın Hz. İsa’ya yakarmaları tasvir edilmişti. Hz. İsa sağ eli ile takdis işareti yapmışbaş parmağı ile yüzük parmağını  birleştirmiş ve serçe parmağını bu ikisine yakın tutmuştu. Böylece üçlü birliği oluşturmuş ve ona bakanları; baba, oğul, kutsal ruh adına kutsamıştı. 

image1

Hz. Yahya ise başını öne doğru eğmiş, elini ileri doğru bir şey istercesine uzatmış ve hüzünlü bir yüz ifadesi ile yere bakıyordu. Peki Hz. Yahya kimdi? Hristiyanlık inancında Hz. Yahya “Yuhanna” ismi ile biliniyor. Mesih olan İsa’nın yolunu hazırlayan kişidir. Gelecek olan Mesih’e hazırlık kapsamında halkı günahlarından tövbe edip Ürdün Nehri’nde vaftiz olmaya çağıran Yuhanna’ya, vaftiz göreviyle bağlantılı olarak Vaftizci ünvanı verilmiştir. Yuhanna, Mesih’i Ürdün Nehri’nde vaftiz eden ve böylece O’nun İsrail halkına açıklanmasına aracılık eden öncü peygamberdir.

Bu üç figür, Büyük İskender’in istilalarıyla başlayan Antik Dünya’da Grek etkisinin doruğa ulaştığı dönemin izlerini taşıyordu. Helenistik Dönem sanatının bir parçası olduğu aşikardı. Bu yüzden Deisis Mozaiği, mozaik tekniği ve tasvirin yapılış şekli ile dikkat çekiyordu. Yüzlerdeki canlılık ve renklerin seçimi açısından oldukça başarılı bir mozaik olduğu rahatlıkla görülebiliyordu.